Żmudź (Žemaitija) to jeden z najbardziej fascynujących i wciąż mało odkrytych regionów Litwy. Z dala od tłumów Wilna czy Troków zachwyca spokojem, piękną przyrodą, drewnianą architekturą oraz niezwykle bogatą historią. To kraina silnej lokalnej tożsamości, dawnych tradycji i legend, w której polskie i litewskie dziedzictwo przeplata się na każdym kroku.
Polscy blogerzy z Rudeiczarne – Travel Blog pokazują ją z zupełnie innej strony – spokojną, autentyczną, pełną pięknej przyrody, fascynującej historii i śladów wspólnego polsko-litewskiego dziedzictwa.
W ich relacji znajdziecie gotowy 4-dniowy plan zwiedzania Żmudzi – od Rietavas i śladów rodu Ogińskich, przez tajemnicze Lopaičiai, aż po Żmudzki Park Narodowy i Telsze.
Dobrym początkiem podróży jest Rietavas (Retów) – miejscowość związana z rodem Ogińskich. Warto zobaczyć pozostałości dawnego założenia pałacowego, park, mauzoleum oraz neoromański kościół św. Michała Archanioła. W okolicy znajduje się także rezerwat torfowiskowy Aukštojo Tyro, gdzie drewniane ścieżki prowadzą przez niezwykły świat mokradeł i lasów. Odpocząć można nad jeziorem Kapstato.
Kolejny dzień pozwala bliżej poznać żmudzkie tradycje. Warto zobaczyć konie żmudzkie w miejscowej stadninie, a następnie odwiedzić Tverai z zabytkowym drewnianym kościołem. Szczególnie tajemniczym miejscem są Lopaičiai, związane z dawnymi wierzeniami Bałtów. Wśród leśnych ścieżek znajdują się głazy i miejsca kultu, które przypominają o przedchrześcijańskiej historii regionu. Miłośników historii zainteresuje również dwór w Giliogiris.
Żmudź to także niezwykła przyroda. Warto odwiedzić Plateliai i Żmudzki Park Narodowy, pełen jezior, lasów i malowniczych krajobrazów. W Plateliai znajduje się XVIII-wieczny drewniany kościół oraz centrum informacji o regionie. Jedną z największych atrakcji jest jednak Muzeum Zimnej Wojny, urządzone w dawnej radzieckiej bazie rakietowej. Podziemne pomieszczenia i zachowana infrastruktura pozwalają zajrzeć za kulisy jednego z najbardziej napiętych okresów XX wieku.
Podczas podróży warto spróbować lokalnych specjałów, między innymi šakotisa, przypominającego polskiego sękacza, oraz kastinysa, tradycyjnego żmudzkiego sosu podawanego z ziemniakami. Dobrym miejscem do poznania regionalnej kuchni są Telsze (Telsiai) – historyczna stolica Żmudzi, położona nad jeziorem Mastis. Miasto słynie między innymi z charakterystycznych figurek niedźwiedzi, katedry św. Antoniego oraz muzeum „Alka”, prezentującego historię i kulturę regionu.
Na bardziej odważnych czeka Sietuvos Kulgrinda – dawna kamienna droga prowadząca przez podmokły teren. Przejście po ukrytych pod wodą kamieniach jest nietypową i pełną przygód atrakcją.
Podróż warto zakończyć w Plunge, gdzie znajduje się imponujący pałac Ogińskich otoczony rozległym parkiem. Rezydencja, nazywana „żmudzkim Wersalem”, przypomina o znaczeniu tego rodu dla historii regionu.
Żmudź to idealny kierunek dla osób, które chcą zobaczyć inną Litwę – spokojniejszą, bardziej naturalną i mniej turystyczną. W ciągu kilku dni można tu połączyć historię, przyrodę, lokalną kuchnię, dawne wierzenia i ślady XX-wiecznej historii. Największym atutem regionu jest jednak jego autentyczność – zamiast pośpiechu i tłumów oferuje możliwość prawdziwego odkrywania miejsca, które wciąż pozostaje poza głównym szlakiem turystycznym.
Wizyta jest działaniem projektu BRIDGE https://zamkigotyckie.org.pl/bridge i jest realizowana w ramach Programu Interreg South Baltic 2021–2027.
Zapraszamy do zapoznania się z blogiem podróżniczym Rude i Czarne – „Żmudź na Litwie – gotowy plan zwiedzania”, który pokazuje region jako kierunek idealny na kilkudniową, pełną odkryć podróż https://rudeiczarne.pl/zmudz-na-litwie-gotowy-plan-zwiedzania-podroz/
Samogitia – the lesser-known side of Lithuania. A four-day itinerary
Samogitia (Žemaitija) is one of the most fascinating and still relatively undiscovered regions of Lithuania. Far from the crowds of Vilnius or Trakai, it delights with its tranquillity, beautiful natural surroundings, wooden architecture and incredibly rich history. It is a land of strong local identity, ancient traditions and legends, where Polish and Lithuanian heritage intertwine at every turn.
Polish travel bloggers from Rudeiczarne – Travel Blog show Lithuania from a completely different perspective – peaceful, authentic, and filled with beautiful nature, fascinating history, and traces of our shared Polish-Lithuanian heritage.
In their account, you’ll find a ready-made 4-day itinerary for exploring Samogitia – from Rietavas and the legacy of the Ogiński family, through the mysterious Lopaičiai, to Žemaitija National Park and Telšiai.
A good place to start your journey is Rietavas – a town associated with the Ogiński family. It is well worth seeing the remains of the former palace complex, the park, the mausoleum and the Neo-Romanesque Church of St Michael the Archangel. The area is also home to the Aukštojo Tyro peat bog reserve, where wooden footpaths lead through the extraordinary world of wetlands and forests. You can relax by Lake Kapstato.
The following day offers the chance to explore the traditions of Samogitia in greater depth. It is well worth seeing the Samogitian horses at the local stud farm, followed by a visit to Tverai with its historic wooden church. Lopaičiai is a particularly mysterious place, linked to the ancient beliefs of the Balts. Scattered amongst the forest paths are boulders and places of worship that serve as a reminder of the region’s pre-Christian history. History enthusiasts will also be interested in the manor house in Giliogiris.
Samogitia is also renowned for its extraordinary natural beauty. It is well worth visiting Plateliai and Samogitian National Park, which is full of lakes, forests and picturesque landscapes. Plateliai is home to an 18th-century wooden church and a regional information centre. One of the biggest attractions, however, is the Cold War Museum, housed in a former Soviet missile base. The underground chambers and preserved infrastructure offer a glimpse behind the scenes of one of the most tense periods of the 20th century.
Whilst travelling, it’s well worth trying the local specialities, including šakotis, which resembles the Polish sękacz, and kastinys, a traditional Samogitian sauce served with potatoes. A good place to explore the regional cuisine is Telsiai – the historic capital of Samogitia, situated on Lake Mastis. The town is famous, amongst other things, for its distinctive bear figurines, St Anthony’s Cathedral and the ‘Alka’ museum, which showcases the region’s history and culture.
For the more adventurous, there is Sietuvos Kulgrinda – an old stone path leading through marshy terrain. Walking on the stones hidden beneath the water is an unusual and adventurous experience.
It’s worth ending your journey in Plunge, home to the impressive Ogiński Palace, set within a vast park. The residence, known as the ‘Versailles of Samogitia’, serves as a reminder of the family’s significance to the region’s history.
Samogitia is the perfect destination for those who want to discover a different side of Lithuania – one that is quieter, more natural and less touristy. Over the course of a few days, you can combine history, nature, local cuisine, ancient beliefs and traces of the 20th-century history. The region’s greatest asset, however, is its authenticity – instead of the hustle and bustle and crowds, it offers the chance to truly discover a place that still lies off the beaten track.
The visit is part of the BRIDGE project https://zamkigotyckie.org.pl/bridge and is being carried out under the Interreg South Baltic Programme 2021–2027.
